Brandweer Gelderland-Midden en verschillende zorginstellingen ontwikkelden nieuwe methode voor veiligheid
22-09-2009 De Gelderlander
‘Afspraken werken altijd beter dan regels’
Het project Geen Nood bij Brand ! moet ervoor zorgen dat zorginstellingen beter voorbereid zijn op noodsituaties. „Het is goed inzicht in de risico’s te hebben.”
Alleen al in de regio Gelderland- Midden wonen zo’n veertigduizend mensen in een zorginstelling. Veel van hen zijn niet zelfredzaam. Een pand ontruimen vol kerngezonde mensen is al een hele opgave, dus wat als er brand uitbreekt in een zorgcentrum vol bedlegerige of verstandelijk beperkte bewoners? Voor scholen en gevangenissen gelden, in gradaties, dezelfde moeilijkheden.
De brand in het detentiecentrum op Schiphol bewijst dat veiligheidsmaatregelen in dit soort bijzondere gebouwen van levensbelang zijn. Uit de evaluatie van de Schipholbrand heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken lessen getrokken. Eén van de belangrijkste is dat de meeste winst qua veiligheid te behalen is door bewoners van bijzondere panden bewust te maken van de risico’s van hun eigen verblijfplaats. „Veiligheidsbewustzijn en zelfredzaamheid hebben meer effect dan strengere regels, meer controles of technische aanpassingen”, zegt hoofd preventie Jan Kuyvenhoven van de brandweer Gelderland- Midden.
Deze kennis lag aan de basis van Geen Nood bij Brand !, een nieuwe methode voor veiligheidscontroles in onder meer zorginstellingen. De methode is ontwikkeld in samenwerking met de Siza Dorp Groep en de Taakgroep Handicap en Lokale Samenleving Rvarium.
Kuyvenhoven: „ Geen Nood bij Brand ! helpt bewoners en personeelsleden in de zorg aan de hand van de praktijk bij het verbeteren van het veiligheidsbewustzijn. We geven inzicht in de risico’s in plaats van dat we als brandweer in uniform binnenwandelen, technische tekorten constateren en dreigen met een boete als de problemen niet worden opgelost.”
Zorginstellingen, scholen en gevangenissen kunnen op vrijwillige basis meewerken aan Geen Nood bij Brand !. Als ze daarvoor kiezen, worden allereerst de veiligheidsinspecties vervangen door een veiligheidsexpeditie. Kuyvenhoven: „ Als ware het een Mount Everest- expeditie maken een bewoner en een personeelslid samen met een brandweerman of -vrouw een ronde door het pand. De brandweer loopt niet voorop, maar laat de anderen zelf ontdekken hoe het gesteld is met de veiligheid. Net zoals een sherpa die de berg al vele keren heeft beklommen, stelt hij zich dienstbaar op, terwijl hij toch het meest ervaren lid van de expeditie is. Deze niet-dominante houding is het innovatieve van de methode. Iemand die dagelijks in een pand komt, kent zijn omgeving het best. Daar maken we gebruik van.”
Zaken die tijdens de expeditie aan het licht komen, worden in de expeditie- evaluatie meegenomen. Er worden foto’s gemaakt. Die ko- men in de rapportage, die omgezet kan worden in een digitaal trainingsprogramma voor de bhv’ers van de instelling.
Ervaringen die tijdens de expeditie worden opgedaan zijn niet alleen nuttig voor de bewoners, maar ook voor de brandweerlieden. Vier preventiemedewerkers van Gelderland-Midden hebben zo goed mogelijk aan den lijve ondervonden wat het is om als gehandicapte door een pand te lopen of te rijden in een rolstoel. Ze hebben geprobeerd geblinddoekt een nooduitgang te vinden of hoe het is om een alarm niet te horen. Kuyvenhoven: „ Specifieke doelgroepen vragen om een specifieke aanpak. Je kunt tien minuten tevergeefs proberen een autist een pand uit te praten. Als je vraagt ‘hoe kom ik zo snel mogelijk naar buiten?’, wijst hij je de weg en loopt zo met je mee.”
De brandweer kan bij een instelling langskomen voor de jaarlijkse ontruimingsoefening, zodat die realistischer is. Het mes snijdt aan twee kanten. Brandweermensen zien meer zorginstellingen van binnen en ervaren de specifieke moeilijkheden. Personeel en bewoners – sommigen vooraf panisch voor brandweer in volle uitrusting – wennen aan de hulpverleners. Dat scheelt bij een echte brand een hoop paniek.
Voor bewoners kan het erg geruststellend zijn als ze merken dat de brandweer voorbereid is op een inzet in hun woning. Zo was een man bang dat hij met zijn bed niet door de nooduitgang paste. Het was een hele geruststelling toen hij hoorde dat de brandweer in dat geval zijn matras op een speciaal laken zal leggen en zo door de hal kan slepen. Deze zogenaamde rescuesheet zorgt voor een veilige en snelle evacuatie in geval van calamiteiten. In Arnhem loopt Geen Nood bij Brand ! al bij acht zorginstellingen.
De brandweerkorpsen vanWageningen, Zevenaar, Rheden, Renkum, Overbetuwe en Barneveld gaan er binnenkort mee aan de slag. Kuyvenhoven: „ Alles draait om mentaliteitsverandering. Het belangrijkste leerpunt: afspraken werken beter dan regels.”
Arnhemse brandweer bedenkt vriendelijker brandinspectie in zorg
12-09-2009 De Gelderlander
ARNHEM – De Arnhemse brandweer heeft een methode uitgedokterd om beter, effectiever en vriendelijker veiligheidsinspecties uit te voeren bij zorginstellingen. ‘Geen nood bij brand’ gaat uit van samenwerking in plaats van dwang.
Directe aanleiding is de evaluatie van de Schipholbrand. Daaruit bleek dat steeds meer en scherpere regels de veiligheid niet ten goede komen. Als de gebruiker zelf meedenkt over risico’s is er wel een verbetering te bereiken.
‘Geen nood bij brand’ is ontwikkeld met de Siza Dorp Groep en de Taakgroep Handicap en Lokale Samenleving Rvarium. In Arnhem is ervaring opgedaan bij acht zorginstellingen. Wageningen, Zevenaar, Rheden, Renkum, Overbetuwe en Barneveld nemen de methode over. Elders in het land is interesse voor de aanpak. Volgens Jan Kuyvenhoven, hoofd preventie van de brandweer Gelderland-Midden, wekt ‘Geen nood bij brand’ minder wrevel. „ Als een geüniformeerde brandweerman voor controle bij een instelling binnenstapt en dreigt met boetes, straalt dat gezag uit, maar nodigt het niet uit mee te denken over de veiligheid.” Het alternatief is de veiligheidsexpeditie.
„Een bewoner, medewerker en brandweerman kijken in het pand samen naar de veiligheidsrisico’s. Alsof ze de Mount Everest beklimmen. De brandweerman is de sherpa, niet de expeditieleider. Hij loopt gedienstig, maar met de meeste kennis mee.”
‘Geen nood bij brand’ is geschikt voor de zorg, scholen en gevangenissen. Kuyvenhoven: „ Specifieke doelgroepen vragen om een specifieke aanpak. Je kunt als brandweerman tien minuten tevergeefs proberen een autist naar buiten te praten. Maar als je vraagt ‘hoe kom ik zo snel mogelijk naar buiten?’, loopt hij zo met je mee.”
Waar is de brandslang?
Het weekblad Facilitair en Gebouwbeheer schrijft in nummer 169 van 5 mei 2009 uitgebreid over zorginstellingen en brandveiligheid. Hierin wordt Geen nood bij brand! als voorbeeld beschreven voor verbeteringen in de instellingen.
Brandveiligheid: een zaak van zorg
“In zorginstellingen zoals ziekenhuizen, verzorgingshuizen en psychiatrische inrichtingen is meer aandacht nodig voor brandveiligheid. Dat blijkt uit onderzoek van het college van bouw zorginstellingen en de Vrom-inspectie. In 2007 vonden in zorginstellingen ongeveer 1100 branden plaats met een schade van 84 miljoen euro. Daarom heeft het ministerie van Vrom, in overleg met de brandweer en deskundigen in de zorg, voor facilitair managers een reeks eenvoudige en goedkope maatregelen op een rij gezet die de brand- en vluchtveiligheid direct kunnen verbeteren.”
Lees verder in Facilitair en Gebouwbeheer
Deze pagina heeft de volgende subpagina's.
